Quyền riêng tư khi làm nội dung: số điện thoại, tin nhắn, hình ảnh người khác và trẻ em

Phần lớn rắc rối về quyền riêng tư không đến từ ý xấu. Chúng đến từ một ảnh chụp màn hình quên che số điện thoại, một clip quay người lạ, một câu chuyện về con của người khác. Bài này gom lại những tình huống hay gặp nhất.

Tóm tắt nhanh

• Thông tin về đời sống riêng tư, bí mật cá nhân của người khác: cần họ đồng ý trước khi công khai.
• Im lặng không phải là đồng ý.
• Thông tin riêng tư của trẻ em: cần đồng ý của cha mẹ hoặc người giám hộ, và của chính trẻ nếu từ đủ 7 tuổi.
• Mua bán, trao đổi dữ liệu cá nhân của người khác trái pháp luật là hành vi bị cấm trên không gian mạng.

Nguyên tắc chung: phải có sự đồng ý

Bộ luật Dân sự quy định việc thu thập, lưu giữ, sử dụng, công khai thông tin về đời sống riêng tư, bí mật cá nhân phải được người đó đồng ý. Luật Bảo vệ dữ liệu cá nhân cấm xử lý dữ liệu cá nhân trái quy định và sử dụng dữ liệu của người khác trái phép; về sự đồng ý, luật nêu rõ im lặng không phải là đồng ý.

Tình huống 1: Số điện thoại, số căn cước, địa chỉ

Ảnh chụp đơn hàng, ảnh chuyển khoản, tin nhắn khách hàng thường chứa số điện thoại, số tài khoản, địa chỉ. Nếu đó là thông tin của người khác, hãy che lại trước khi đăng, hoặc xin họ đồng ý. Số liên hệ của chính bạn hay của doanh nghiệp bạn thì không thuộc trường hợp này.

Đăng thông tin cá nhân của một người kèm lời kêu gọi “mọi người lưu lại”, “vào hỏi thăm” là việc không nên làm, kể cả khi bạn đang bức xúc.

Tình huống 2: Ảnh chụp màn hình tin nhắn riêng

Tin nhắn riêng là trao đổi giữa hai bên. Trước khi đăng, hãy che tên, ảnh đại diện, số điện thoại của người kia, và cân nhắc xem nội dung có phải là chuyện riêng tư của họ không.

Tình huống 3: Hình ảnh của người khác

Bộ luật Dân sự có quy định về quyền của cá nhân đối với hình ảnh của mình. Quay người lạ ngoài đường, nhân viên cửa hàng, khách trong quán rồi đăng lên, nhất là để bán hàng hoặc chế giễu, là điều nên xin phép trước. Trong video quảng cáo, mọi người xuất hiện rõ mặt nên có sự đồng ý.

Tình huống 4: Trẻ em

Luật Trẻ em cấm công bố, tiết lộ thông tin về đời sống riêng tư, bí mật cá nhân của trẻ em mà không được sự đồng ý của trẻ từ đủ 07 tuổi trở lên và của cha, mẹ, người giám hộ. Trẻ em có quyền bất khả xâm phạm về đời sống riêng tư, bí mật cá nhân và bí mật gia đình.

• Nêu tên trẻ kèm trường, lớp, địa chỉ, bệnh tật, chuyện gia đình: cần sự đồng ý nói trên.
• Con của chính bạn: bạn là cha mẹ, nhưng với trẻ từ đủ 7 tuổi, ý kiến của trẻ cũng được luật nhắc tới.
• Con của người khác: luôn hỏi cha mẹ các bé trước.

Tình huống 5: Mua bán dữ liệu

Luật An ninh mạng 2025 cấm mua bán, thu thập, trao đổi trái phép thông tin thẻ tín dụng, tài khoản ngân hàng của người khác, và cấm thu thập, sử dụng, phát tán, kinh doanh trái pháp luật dữ liệu cá nhân của người khác. “Bán data khách hàng”, “bán danh sách số điện thoại” là những bài không nên đăng.

Danh sách kiểm tra trước khi đăng

• Trong hình, video, ảnh chụp màn hình có số điện thoại, số tài khoản, địa chỉ, biển số xe của người khác không?
• Người xuất hiện rõ mặt đã đồng ý chưa?
• Có trẻ em không? Đã có đồng ý của cha mẹ, và của trẻ nếu từ đủ 7 tuổi chưa?
• Nội dung có kể chuyện riêng tư của người khác không?

Câu hỏi thường gặp

Thông tin đó họ đã tự đăng công khai rồi thì sao? Việc một người tự đăng không có nghĩa là họ đồng ý cho bạn dùng lại vào mục đích khác, nhất là để chỉ trích hay bán hàng.

Tôi che mặt nhưng vẫn để giọng nói và tên? Che mặt chưa đủ nếu người xem vẫn nhận ra đó là ai qua tên, giọng nói hay bối cảnh.

Đọc thêm trong Cẩm nang

• Khách “bom hàng”: có được đăng số điện thoại, địa chỉ của họ lên mạng không?
• Quay người lạ ngoài đường rồi đăng lên mạng: quyền đối với hình ảnh nói gì
• Đăng ảnh chụp màn hình tin nhắn riêng của người khác: khi nào thành xâm phạm đời sống riêng tư
• Kênh có con nhỏ làm “nhân vật chính”: đồng ý của trẻ từ 7 tuổi theo Luật Bảo vệ dữ liệu cá nhân
• Thế nào là đồng ý hợp lệ khi thu thập dữ liệu cá nhân: im lặng không phải là đồng ý
• 7 nhóm hành vi bị cấm trong Luật Bảo vệ dữ liệu cá nhân 2025, gồm mua bán dữ liệu
• Công khai dữ liệu cá nhân của người khác: chỉ được làm trong 4 trường hợp