Deepfake giả mặt, giả giọng người thật để bán hàng: quy định trong Luật Trí tuệ nhân tạo

Một “giáo sư” nổi tiếng giới thiệu thuốc xương khớp, một ca sĩ quen mặt mời mua kem dưỡng, hay giọng người thân gọi điện vay tiền gấp. Công cụ AI tạo những nội dung này chỉ trong vài phút, và người xem rất khó phân biệt.

Quy định nói gì

Luật Trí tuệ nhân tạo cấm dùng yếu tố giả mạo hoặc mô phỏng người, sự kiện thật để lừa dối, thao túng nhận thức gây tổn hại nghiêm trọng. Nội dung âm thanh, hình ảnh, video do AI tạo hoặc chỉnh sửa nhằm mô phỏng ngoại hình, giọng nói của người thật hoặc tái hiện sự kiện thực tế phải được gắn nhãn dễ nhận biết. Nghị định hướng dẫn cho phép ghi nhãn ngay trên nội dung, ở tiêu đề, phần mô tả hoặc chú thích.

Luật An ninh mạng cấm sử dụng AI hoặc công nghệ mới để giả mạo video, hình ảnh, giọng nói của người khác trái quy định. Dùng hình ảnh, giọng nói của người khác trong quảng cáo khi chưa được đồng ý còn vi phạm quy định về quyền đối với hình ảnh và Luật Quảng cáo.

Những nội dung hay gặp

• Video người nổi tiếng “giới thiệu” sản phẩm do AI ghép mặt, lồng tiếng.
• “Bác sĩ” do AI tạo ra khuyên dùng thực phẩm chức năng.
• Giọng nói giả người thân, sếp để yêu cầu chuyển tiền.
• Ảnh AI “trước và sau khi dùng” sản phẩm.

Nên làm gì

• Không dùng AI mô phỏng người thật để quảng cáo khi chưa có sự đồng ý và thỏa thuận.
• Khi dùng AI tạo hình ảnh, giọng nói giống người thật cho mục đích hợp pháp, gắn nhãn rõ ở nội dung hoặc phần mô tả.
• Không dùng ảnh AI làm “bằng chứng” hiệu quả sản phẩm.
• Khi nhận được cuộc gọi, video lạ yêu cầu chuyển tiền, xác minh qua kênh khác trước khi làm theo.

Câu hỏi thường gặp

Tôi dùng AI làm nhân vật ảo không giống ai có cần gắn nhãn không? Nghĩa vụ gắn nhãn dễ nhận biết nhấn mạnh trường hợp mô phỏng người thật hoặc sự kiện thật. Với nội dung khác có khả năng gây nhầm lẫn về tính xác thực, luật cũng yêu cầu thông báo rõ. Xem bài về gắn nhãn nội dung AI trong Cẩm nang.

Video chế, parody bằng AI về người nổi tiếng thì sao? Nội dung giải trí vẫn nên gắn nhãn rõ và không được dùng để lừa dối, quảng cáo hay xúc phạm danh dự người thật.